Του Γιάννη Μιχελάκη

Συνιστούν την πιο καθαρή ένδειξη ότι ο παγκόσμιος συσχετισμός ισχύος μεταβάλλεται με ρυθμούς που η Ευρώπη αδυνατεί να παρακολουθήσει και ακόμη περισσότερο να επηρεάσει.

Αν Ουάσιγκτον και Πεκίνο καταλήξουν, έστω και σε μια μερική συμφωνία, δεν θα πρόκειται απλώς για αποκλιμάκωση μιας εμπορικής ή τεχνολογικής αντιπαράθεσης...

Θα πρόκειται για τη διαμόρφωση ενός νέου «συμβιβασμού» ανάμεσα σ’ ένα δίπολο, όπου οι δύο υπερδυνάμεις θα καθορίζουν τους κανόνες του παιχνιδιού, αφήνοντας την Ευρώπη σε ρόλο παρατηρητή.

Η πραγματικότητα είναι σκληρή, στους κρίσιμους τομείς του 21ου αιώνα (τεχνητή νοημοσύνη, υψηλή τεχνολογία, αμυντική βιομηχανία, βιομηχανική παραγωγή, ενεργειακές αλυσίδες) η ΕΕ δεν ηγείται… Υστερεί!

Οι μεγάλοι τεχνολογικοί κολοσσοί βρίσκονται σχεδόν αποκλειστικά σε ΗΠΑ και Κίνα. Οι κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες ελέγχονται απ’ αυτούς.

Και οι επενδύσεις στην καινοτομία κινούνται με ταχύτητες που η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό... Είναι βαθιά γεωπολιτικό! Η Ευρώπη βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα σε τρεις πραγματικότητες:

Πρώτον, μια Αμερική που –ιδίως υπό τον Τραμπ– αντιμετωπίζει την Ευρώπη περισσότερο ως βάρος παρά ως στρατηγικό εταίρο. Η λογική του «America First» δεν αφήνει πολλά περιθώρια για ισότιμες σχέσεις. Αντιθέτως, ενισχύει την τάση διμερών συνεννοήσεων με μεγάλες δυνάμεις, παρακάμπτοντας τις Βρυξέλλες.

Δεύτερον, μια Κίνα που προχωρά με στρατηγική συνέπεια στην οικοδόμηση παγκόσμιων δικτύων ισχύος (από την τεχνολογία μέχρι τις υποδομές και την ενέργεια), βλέποντας την Ευρώπη κυρίως ως αγορά και όχι ως ισότιμο γεωπολιτικό παίκτη.

Και, τρίτον, μια Ρωσία, με επικεφαλής τον Πούτιν, με την οποία η Ευρώπη βρίσκεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση. Η σύγκρουση αυτή δεν είναι μόνο στρατιωτική ή ενεργειακή. Είναι στρατηγική και περιορίζει δραματικά τα περιθώρια ευρωπαϊκών ελιγμών.

Σε αυτό το πλαίσιο, η προσπάθεια του Τραμπ να ανοίξει διαύλους με τη Μόσχα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Δεν πρόκειται για μια απλή κίνηση εξομάλυνσης σχέσεων. Είναι μια κλασική γεωπολιτική κίνηση ισορροπίας.

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να αποτρέψει τη βαθύτερη σύγκλιση Ρωσίας-Κίνας, διασπώντας έναν δυνητικά ισχυρό ευρασιατικό άξονα.
Αν αυτό επιτευχθεί, οι ΗΠΑ θα έχουν κερδίσει στρατηγικό χώρο. Αν αποτύχει, η Κίνα θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση της. Σε κάθε περίπτωση, η Ευρώπη δεν βρίσκεται στο τραπέζι των αποφάσεων, αλλά στο μενού.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η ευρωπαϊκή υστέρηση δεν φαίνεται να είναι συγκυριακή… Είναι δομική! Η ενεργειακή εξάρτηση, παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης, παραμένει.

Η αμυντική βιομηχανία είναι κατακερματισμένη. Η τεχνολογική καινοτομία υστερεί. Και κυρίως, λείπει μια ενιαία στρατηγική αντίληψη για το πού θέλει να σταθεί η Ευρώπη στον νέο παγκόσμιο χάρτη.

Την ώρα που ΗΠΑ και Κίνα κινούνται με όρους «μεγάλων στρατηγικών», η Ευρώπη μοιάζει εγκλωβισμένη σε εσωτερικές ισορροπίες, κανονισμούς και πολιτικές συμβιβασμών. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η Ευρώπη κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί. Αυτό ήδη συμβαίνει.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν έχει ακόμη τον χρόνο –και κυρίως τη βούληση– να αντιδράσει πριν ο ρόλος της περιοριστεί οριστικά σε εκείνον ενός οικονομικού χώρου χωρίς γεωπολιτική ισχύ.

Σε έναν κόσμο που επιστρέφει στη λογική των μεγάλων δυνάμεων, όσοι δεν παίζουν το παιχνίδι, απλώς υφίστανται τους κανόνες του!

manifesto.gr