Οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Αιγύπτου, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελάτι, σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν, συμφώνησαν την εντατικοποίηση των διαπραγματεύσεων για την επέκταση της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών.

Οι δύο υπουργοί απέρριψαν τις αυθαίρετες ενέργειες της λιβυκής Βουλής και υπογράμμισαν την ανάγκη σεβασμού και εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, επιβεβαιώνοντας παράλληλα τη βούλησή τους να προχωρήσουν οι συνομιλίες για τις θαλάσσιες ζώνες.

Η επανενεργοποίηση της συζήτησης για την επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμφωνία του 2020 αφορούσε μερική οριοθέτηση και είχε αποτελέσει σημαντική εξέλιξη απέναντι στις διεκδικήσεις που αποτυπώνονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το ενδεχόμενο επέκτασης της συμφωνίας σε περιοχές ανατολικά του 28ου μεσημβρινού επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που παρέμενε επί χρόνια ευαίσθητο στις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις.

Η σημασία της επέκτασης
H απόφαση για επιτάχυνση των συνομιλιών συνιστά ουσιαστική εξέλιξη για την ελληνική διπλωματία και ισχυρό μήνυμα απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αίγυπτος αντιμετωπίζει τη Λιβύη ως περιοχή ζωτικής στρατηγικής σημασίας και παρακολουθεί στενά τις προσπάθειες της Τουρκίας να ενισχύσει την επιρροή της στη χώρα, ιδίως στην ανατολική Λιβύη. Σύμφωνα με την εκτίμηση του Νίκου Μελέτη, οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να περιορίζουν τα περιθώρια διατήρησης των ισορροπιών που ακολουθούσε μέχρι σήμερα το Κάιρο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ενδεχόμενο συνέχισης των διαπραγματεύσεων ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, όπου σταματά η συμφωνία οριοθέτησης του 2020. Μέχρι σήμερα, η αιγυπτιακή πλευρά εμφανιζόταν επιφυλακτική ως προς την εξέταση περιοχών στις οποίες υπάρχουν τουρκικές διεκδικήσεις.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, έχει διαχρονικά υποστηρίξει την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο βάσει της μέσης γραμμής, θέση που θα μπορούσε να επηρεάσει τα ελληνικά συμφέροντα στην περιοχή. Η ενίσχυση, επομένως, της ελληνοαιγυπτιακής συνεργασίας αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία.

Η εξέλιξη αυτή συνιστά ισχυρό πλήγμα στις τουρκικές επιδιώξεις, χωρίς, ωστόσο, η έναρξη ή η επιτάχυνση των συνομιλιών να ισοδυναμεί από μόνη της με νέα συμφωνία οριοθέτησης ή με τυπική ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, σύμφωνα με την ΕΡΤ.

Αυστηρή αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Την ίδια ώρα, και τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδίκασαν το τουρκολιβυκό μνημόνιο, υπογραμμίζοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Στην κοινή δήλωσή τους, τα κράτη-μέλη επισημαίνουν ότι το Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας – Λιβύης είναι άκυρο και ανυπόστατο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.

Το ζήτημα τέθηκε και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας, η οποία υπογράμμισε ότι η γεωγραφία δεν αλλάζει και ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορεί να αναδιαμορφώνεται μέσω μονομερών αποφάσεων. Παράλληλα, επισήμανε τους κινδύνους που ενδέχεται να προκαλέσει η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τον Νίκο Μελέτη, η Αθήνα αναμένεται να θέσει το επόμενο διάστημα ζήτημα συνεπειών για την Τουρκία και τη Λιβύη τόσο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στον ΟΗΕ.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ζητά διμερή διάλογο Ελλάδας-Τουρκίας
Από την πλευρά της, η Ουάσινγκτον κάλεσε την Αθήνα και την Άγκυρα να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω διμερούς διαλόγου, δίνοντας έμφαση στη διπλωματική οδό για την αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών.

Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε στην ΕΡΤ ότι η Ελλάδα και η Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τις ενθαρρύνουν να διεξάγουν διμερείς συνομιλίες για την αντιμετώπιση των σημείων διαφωνίας τους.

Η αμερικανική τοποθέτηση εστιάζει στην ανάγκη διαλόγου μεταξύ των δύο συμμάχων, χωρίς να συνιστά ρητή τοποθέτηση επί της νομικής ισχύος του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι προχωρούν τα στρατηγικά έργα

Η ελληνική κυβέρνηση επισημαίνει ότι η κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή πλευρά δεν ανατρέπει τις έως σήμερα εθνικές επιτυχίες της εξωτερικής πολιτικής ούτε επηρεάζει τον σχεδιασμό των στρατηγικών έργων.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, χαρακτήρισε την εξέλιξη δυσάρεστη, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι η επικύρωση του μνημονίου δεν ανατρέπει σημαντικές εθνικές επιτυχίες. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι οι προγραμματισμένες έρευνες νοτίως της Κρήτης θα συνεχιστούν κανονικά.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου τόνισε ότι η Ελλάδα έχει προκηρύξει θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης και προχωρά κανονικά στον σχεδιασμό έργων συνδεσιμότητας στις περιοχές που επικαλύπτονται από τις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο, την οποία χαρακτήρισε σημαντικό αντίβαρο στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Π. Μαρινάκης: "Δεν υπάρχει θέμα ήττας" για το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Η εξωτερική πολιτική δεν αναλύεται με γηπεδικούς όρους

Τη θέση της κυβέρνησης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, την κριτική που δέχεται για τους χειρισμούς της στην εξωτερική πολιτική, αλλά και τις εξελίξεις στο μεταναστευτικό, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και την εσωκομματική κατάσταση στη Νέα Δημοκρατία ανέπτυξε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας στην ΕΡΤ. Παράλληλα, αναφέρθηκε στους περιορισμούς πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην παραπληροφόρηση και στην ανάγκη θέσπισης κανόνων για την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ παρουσίασε τις κυβερνητικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και της ακρίβειας.

Για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο κ. Μαρινάκης υποστήριξε ότι πρόκειται για μια παράνομη και ανυπόστατη συμφωνία, η οποία, όπως ανέφερε, δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Απέρριψε, παράλληλα, τις αιτιάσεις περί πολιτικής ήττας της κυβέρνησης, τονίζοντας ότι η εξωτερική πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με όρους κομματικής αντιπαράθεσης.

"Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο και ανυπόστατο, όχι επειδή το λέει η κυβέρνηση, αλλά επειδή το λέει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας", δήλωσε χαρακτηριστικά, επικαλούμενος τις θέσεις της Ελλάδας και άλλων χωρών, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος και το Ισραήλ, καθώς και την ευρωπαϊκή στάση υπέρ της τήρησης του διεθνούς δικαίου.

Απαντώντας στην κριτική της αντιπολίτευσης για το εάν θα μπορούσαν να είχαν αναληφθεί πρωτοβουλίες ώστε να αποτραπεί η συγκεκριμένη εξέλιξη, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναγνώρισε ότι δεν πρόκειται για μια ευχάριστη εξέλιξη, επέμεινε, ωστόσο, ότι δεν μεταβάλλει το νομικό καθεστώς.

"Εγώ δεν λέω ότι είναι μια ευχάριστη εξέλιξη, αλλά είναι μια εξέλιξη η οποία δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα", σημείωσε, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει τη θέση της μέσω συμφωνιών και πρωτοβουλιών που, όπως είπε, δεν είχαν προχωρήσει επί σειρά ετών.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις συμφωνίες οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με την Ιταλία και την Αίγυπτο, στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, καθώς και στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της χώρας με την απόκτηση μαχητικών Rafale και την προώθηση του προγράμματος των F-35.

"Όταν η Ελλάδα έχει καταφέρει όλα αυτά μέσα σε επτά χρόνια, όταν η Ελλάδα έχει πετύχει στα χρόνια των κρίσεων και των πολέμων να σηκώσει ανάστημα, είναι άδικο να πυροβολούμε τα πόδια μας", ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι οι ελληνικές θέσεις στηρίζονται στο διεθνές δίκαιο και ότι οι διπλωματικές κινήσεις της κυβέρνησης έχουν ενισχύσει τη διεθνή θέση της χώρας.

Καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: "Το έργο θα προχωρήσει κανονικά"

Κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος και για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, επαναλαμβάνοντας ότι το έργο θα προχωρήσει κανονικά.

Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό ενεργειακό έργο, το οποίο αποσκοπεί στην άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου και έχει ευρωπαϊκή υποστήριξη, με τη συμμετοχή μεγάλης γαλλικής εταιρείας.

Ο κ. Μαρινάκης διευκρίνισε ότι έχουν ήδη υποβληθεί τα σχετικά αιτήματα αδειοδότησης στις ελληνικές αρχές, επισημαίνοντας ότι οι διαδικασίες αφορούν τα αρμόδια υπουργεία Εξωτερικών και Ναυτιλίας. Πρόσθεσε ότι η εταιρεία θα προχωρήσει στις προβλεπόμενες ενημερώσεις, όπως έχει ήδη αναφέρει ο υπουργός Εξωτερικών.

"Η Κύπρος για την Ελλάδα είναι κάτι παραπάνω από ένα ευρωπαϊκό κράτος", σημείωσε, υπογραμμίζοντας τους ιστορικούς δεσμούς και τα κοινά συμφέροντα των δύο χωρών.

capital.gr